Orbitopatia tarczycowa zwana również orbitopatią Gravesa. Stanowi najczęstszą pozatarczycową manifestację choroby Gravesa-Basedowa. Co ciekawe może występować również u osób z innymi zaburzeniami tarczycy takimi jak niedoczynność lub eutyreoza.
Dlaczego wczesna diagnoza jest kluczowa?
Skuteczność leczenia orbitopatii tarczycowej w dużej mierze zależy od rozpoznania choroby w jej aktywnej początkowej fazie. To właśnie wtedy zmiany są potencjalnie odwracalne. Wczesna interwencja może zapobiec poważnym powikłaniom, takim jak:
- neuropatia nerwu wzrokowego
- ciężka ekspozycja rogówki
Objawy alarmowe – kiedy podejrzewać orbitopatię tarczycową?
U każdego pacjenta z chorobą tarczycy, u którego występuje co najmniej jeden z poniższych objawów, należy rozważyć orbitopatię tarczycową:
- brzęk i zaczerwienienie powiek, spojówek
- ból oka w spoczynku lub przy ruchach gałek ocznych
- wytrzeszcz
- ograniczona ruchomość gałek ocznych i podwójne widzenie
- pogorszenie ostrości i widzenia barw
Różnicowanie – nie każdy obrzęk to od razu orbitopatia tarczycowa
We wczesnej fazie choroby objawy mogą być niespecyficzne. Warto rozważyć inne jednostki chorobowe.
Najczęstsze schorzenia uwzględniane w diagnostyce różnicowej to:
- Idiopatyczne zapalenie tkanek oczodołu – nagły początek, bolesność, obrzęk tkanek miękkich.
- Guzy oczodołu – łagodne lub złośliwe, z narastającymi objawami jednostronnymi i bez cech zapalenia.
- Sclerosing orbital inflammation – przewlekłe, włókniejące zapalenie
- Zapalenie mięśni okoruchowych w chorobach układowych – np. w sarkoidozie, toczniu
- Zmiany pourazowe lub jatrogennie – np. po zabiegach okulistycznych.
W razie wątpliwości wskazane jest poszerzenie diagnostyki o badanie obrazowe (TK lub MRI oczodołów) – dla tej choroby charakterystyczne jest powiększenie brzuśców mięśni prostych bez zajęcia ścięgien.
Rozpoznanie orbitopatii tarczycowej – co dalej?
Rozpoznanie opiera się na współistnieniu charakterystycznych objawów klinicznych oraz choroby tarczycy. Pomocne są badania obrazowe, które potwierdzają zmiany w obrębie mięśni okoruchowych.
Do oceny aktywnej fazy orbitopatii używa się skali CAS. Wynik ≥ 3/7 sugeruje aktywną postać choroby.
Leczenie orbitopatii zależy od jej nasilenia. Podstawą jest skuteczne leczenie nadczynności tarczycy. Na każdym etapie leczenia ważna jest eliminacja czynników ryzyka, najważniejsze jest rzucenie palenia wyrobów tytoniowych. W fazie aktywnej choroby rozpoczyna się leczenie immunosupresyjne.
Literatura:
- https://remedium.md/publikacje/case-studies/obrzek-wytrzeszcz-bol-przy-ruchach-galek-czy-to-juz-orbitopatia-tarczycowa
- https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.9.2.1
- Bartalena, L., Kahaly, G. J., Baldeschi, L.,et. al. The 2021 European Group on Graves' orbitopathy (EUGOGO) clinical practice guidelines for the medical management of Graves' orbitopathy. European journal of endocrinology, 185(4), G43–G67. https://doi.org/10.1530/EJE-21-0479
- Burch, H. B., Perros, P., Bednarczuk, et. al. Management of Thyroid Eye Disease: A Consensus Statement by the American Thyroid Association and the European Thyroid Association. Thyroid : official journal of the American Thyroid Association, 32(12), 1439–1470. https://doi.org/10.1089/thy.2022.0251