Czym jest ortoreksja?
- Ortoreksja (orthorexia nervosa) jest to patologiczna obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności.
- Chory na ortoreksję przykłada obsesyjną uwagę do tego, aby jeść wyłącznie pokarm, który uznaje za zdrowy
- Podobnie jak anoreksja i bulimia choroba ta ma podłoże psychiczne
- Bywa klasyfikowana jako rodzaj uzależnienia
- Może współistnieć z zaburzeniem obrazu ciała i lękiem przed chorobami.
- U dzieci i młodzieży może prowadzić do wtórnych zaburzeń: lękowych, depresji, problemów w relacjach
- Osoby uprawiające sport są bardziej narażone
- Często zaczyna się od chęci poprawy sylwetki lub zdrowia
- Może prowadzić do przetrenowania, spadku energii, pogorszenia regeneracji
Skala problemu jest duża.
Zachowania ortorektyczne wykazuje nawet 21–58% populacji, a 10% osób rozwija pełnoobjawową ortoreksję. Dotyka ona głównie osób pomiędzy 20–40 rokiem życia. Częściej są to kobiety oraz osoby aktywnie uprawiające sport. Często impulsem do rozpoczęcia diety jest niezadowolenie z wyglądu swojego ciała. W ortoreksji decyzja o kontrolowaniu diety może być spowodowana także dolegliwościami żołądkowymi, alergią.
Najczęstsze objawy i zachowania
Na początku rezygnacja z niektórych potraw w celu poprawy samopoczucia. Potem odstawiane są kolejne produkty.- Całkowite porzucenie jedzenia fast foodów, rezygnacji ze słodyczy, cukru, niezdrowych tłuszczy. Lista niepożądanych produktów powiększa się.
- Godzinne analizowanie etykiet i porównywanie produktów spożywczych.
- Rygorystyczne unikanie „niezdrowych” produktów.
- Każdy posiłek przygotowuje z ogromną precyzją, uważnie czyta literaturę i czasopisma dotyczące diet i zdrowego odżywiania.
- Poczucie winy po zjedzeniu czegoś czego nie powinien.
- Ortorektyk najczęściej sam przygotowuje dania dbając, by żaden składnik nie był sztuczny, modyfikowany ani smażony. Unikanie szkodliwych substancji traktuje jako swoistą filozofię życia.
- Pogorszenie samopoczucia psychicznego, izolacja społeczna, spadek samooceny.
Problem zaczyna się wtedy, gdy kontrolowanie tego, co ląduje na talerzu przybiera na tyle ostry charakter, że eliminacja z jadłospisu wybranych produktów sprawia, że dochodzi do niedoborów składników mineralnych, witamin. Efektem tego są np. bóle i zawroty głowy, nudności, przewlekłe zmęczenie, niedokrwistość, czy osteoporoza.
Jak przeciwdziałać ortoreksji?
- Unikaj podejścia „wszystko albo nic”
- Stosuj zasadę 80/20:
80% – zdrowe, pełnowartościowe posiłki
20% – ulubione produkty „rekreacyjne” - Umiar i elastyczność są kluczowe – zdrowa dieta powinna być realna, niewymuszona i przyjemna.
Literatura:
- https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/aktualnosci/386283,ryzyko-ortoreksji-u-co-10-czlowieka
- Kałędkiewicz E, Doboszyńska A. Ortoreksja na tle innych zaburzeń odżywiania. Forum Medycyny Rodzinnej 2013, tom 7, nr 6, 307–315.