Zmagamy się teraz z pandemią otyłości, która obecnie dotyczy nie tylko osób dorosłych ale także dzieci. Obserwuje się, że od lat siedemdziesiątych liczba otyłych dzieci wzrosła czterokrotnie. Taki trend widzimy szczególnie w krajach z wysokimi dochodami.
W Polsce otyłość dotyka aż 10% dzieci do 10 roku życia, 30% dzieci w wieku wczesnoszkolnym, oraz 22% do 15 roku życia.
Uważa się, że jest to jeden z najważniejszych problemów zdrowotnych na świecie, gdyż stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia fizycznego a także psychicznego dzieci.
Należy pamiętać, że otyłe dziecko częściej staje się otyłym dorosłym.
Czym jest otyłość?
Po pierwsze jest to choroba.
Choroba należącą do grupy chorób metabolicznych, która ma charakter przewlekły, nawracający i ogólnoustrojowy. Wynika z zaburzenia homeostazy energetycznej organizmu.
WHO także podaje definicję. Według niej otyłość to nieprawidłowe, nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka, które prowadzi do pogorszenia stanu zdrowia.
Czy otyłość możemy jakoś podzielić?
Otyłość można podzielić na różne sposoby.
Przedkliniczna jest wtedy gdy obserwuje się nadmierną ilość tkanki tłuszczowej ale przy zachowanej funkcji innych narządów. Należy jednak pamiętać, że taki stan wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju otyłości klinicznej i jej powikłań.
Kliniczną otyłość rozpoznaje się gdy z powodu nadmiaru ilości tkanki tłuszczowej dochodzi do zmiany w funkcjonowaniu tkanek, narządów i całego organizmu.
Otyłość prosta (pierwotna) stanowi 90% przypadków. Jest wynikiem długotrwałego utrzymywania się dodatniego bilansu energetycznego.
Otyłość wtórna może wynikać np. z zaburzeń endokrynologicznych, przyjmowanych leków.
Jak rozpoznać otyłość u dzieci i młodzieży?
Do postawienia rozpoznania potrzebna jest znajomość masy ciała oraz jej wysokości. Oblicza się BMI, a u dzieci poniżej 5 roku życia stosunek masy ciała do wysokości (długości). Uzyskane wartości należy interpretować przy użyciu siatek centylowych odpowiednich dla wieku, a także płci dziecka. Zgodnie z siatkami centylowymi w Polsce nadwagę rozpoznaje się gdy BMI wynosi >85. centyla (>1 SD), a otyłość >97. centyla (>2 SD).
Literatura:
- Piątek M, Sudoł Z, Dąbek K. et al. Obesity in children and adolescents. Forum medycyny rodzinnej. 04.08.2025. https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/view/106307
- Żuraw D, Oleksa P, Sobczyk M, et al. (2023). Simple obesity in children. Prospects in Pharmaceutical Sciences, 21(2), 62–67. https://doi.org/10.56782/pps.145
- Jebeile H, Kelly AS, O'Malley G, et al. Obesity in children and adolescents: epidemiology, causes, assessment, and management. Lancet Diabetes Endocrinol. 2022;10(5):351-365. doi:10.1016/S2213-8587(22)00047-X
- Mazur A, Zachurzok A, Baran J. et al. Otyłość dziecięca. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Polskiego Towarzystwa Otyłości Dziecięcej, Polskiego Towarzystwa Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce oraz Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością. Med. Prakt. Pediatr. WS 1/2023
- Zachurzok A, Wójcik M, Mazur A. Medycyna Praktyczna. Otyłość u dzieci i młodzieży – wytyczne American Academy of Pediatrics versus zalecenia polskie. Podobieństwa i różnice; 15 lipca 2024. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/zywienie-dzieci-zdrowych/wytyczne/344575,otylosc-u-dzieci-i-mlodziezy-wytyczne-american-academy-of-pediatrics-vs-zalecenia-polskie
- Toschke AM, Thorsteinsdottir KH, von Kries R; GME Study Group. Meal frequency, breakfast consumption and childhood obesity. Int J Pediatr Obes. 2009;4(4):242-248. doi:10.3109/17477160902763341
- Jakobsen DD, Brader L, Bruun JM. Association between Food, Beverages and Overweight/Obesity in Children and Adolescents-A Systematic Review and Meta-Analysis of Observational Studies. Nutrients. 2023;15(3):764. Published 2023 Feb 2. doi:10.3390/nu15030764
- Owen N, Healy GN, Matthews CE, et al. Too much sitting: the population health science of sedentary behavior. Exerc Sport Sci Rev. 2010;38(3):105-113. doi:10.1097/JES.0b013e3181e373a2